Fahrenheit 451 / Φαρενάιτ 451

Παλιότερα είδαμε το βιβλίο "Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος", και σύντομα θα δούμε το 1984. Τα μυθιστορήματα αυτά ανήκουν σε μια ειδική κατηγορία της επιστημονικής φαντασίας, τη δυστοπική λογοτεχνία (όπου δυστοπική είναι το αντίθετο της ουτοπικής). Κατά την άποψη πολλών αυτά τα δυο βιβλία είναι τα δυο από τα τρία καλύτερα του είδους. Σήμερα θα δούμε το τρίτο, το Φαρενάιτ 451 του Ray Bradbury.

Η ιδέα του βιβλίου εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1951 στην ιστορία “The Fireman”, τον τίτλο της οποίας θα επιλέξω να μεταφράσω ως “Ο πυραγός” (και όχι ως “Ο Πυροσβέστης”), ενώ το βιβλίο ολοκληρωμένο εκδόθηκε το 1953, και έγινε ευρέως γνωστό το 1954 όταν τυπώθηκε σε τρεις συνέχειες στο Αμερικανικό Playboy.

451 βαθμοί Φαρενάιτ είναι σύμφωνα με τον συγγραφέα η θερμοκρασία στην οποία αναφλέγεται το χαρτί, κάτι που όμως είναι αναληθές. Ο ίδιος ο συγγραφέας έχει δηλώσει ότι ρώτησε έναν πυροσβέστη και πήρε αυτή την απάντηση.

Για άλλη μια φορά βρισκόμαστε σε ένα απροσδιόριστο, αλλά όχι μακρινό, μέλλον, όπου τα σπίτια κατασκευάζονται από άκαυστα υλικά, και το αντικείμενο της δουλειάς των πυραγών (firemen) έχει αλλάξει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι η βασική αιτία της ανθρώπινης δυστυχίας είναι η κριτική σκέψη του κόσμου, πηγή της οποίας είναι τα βιβλία. Έτσι κάθε βιβλίο που δεν είναι κάποιου είδους εγχειρίδιο, αλλά προϊόν πνεύματος, είναι παράνομο, και η δουλειά των πυραγών είναι να βρίσκουν και να καίνε τα βιβλία που έχουν κρυμμένα κάποιοι ανυπάκουοι πολίτες.

Πρωταγωνιστής είναι ο Γκάι Μοντάγκ, ένας πυραγός που μια σειρά από γεγονότα τον οδηγεί να αμφισβητήσει την εντελώς άδεια από νόημα ζωή που ζει αυτός και οι άνθρωποι γύρω του, και κάποια στιγμή υποκύπτει στο έγκλημα να διαβάζει και να κρύβει βιβλία. Σιγά σιγά έρχεται σε σύγκρουση με τη γυναίκα και τον περίγυρό του, και αναπόφευκτα γίνεται στόχος της κοινωνίας που ως τώρα υπηρετούσε.

Γενικά δεν υπάρχουν ανατροπές στην ιστορία, τα πράγματα κυλούν έτσι όπως τα φαντάζεται ο αναγνώστης, στην πορεία του Μοντάγκ προς την αφύπνιση και την τελική του επανάσταση από την ανούσια ζωή που του έχει επιβληθεί. Το βιβλίο είναι αρκετά μικρό, η έκδοση που έχω εγώ είναι μόνο 170 σελίδες, και έτσι είναι αρκετά εύκολο στην ανάγνωση. Η εξιστόρηση τελειώνει με ένα σχετικά αισιόδοξο φινάλε, σίγουρα πιο αισιόδοξο από την μαυρίλα που σου αφήνει στην ψυχή το 1984.

Αν σας άρεσε το 1984, θα σας αρέσει και το Φαρενάιτ 451. Διαφορετικά, μπορείτε να αρκεστείτε στην σχετικά πιστή κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.

7/10

Dune / Ντιουν

Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα από τα αριστουργήματα όχι μόνο της επιστημονικής φαντασίας, αλλά και της λογοτεχνίας γενικότερα. Το Dune είναι βιβλίο του Frank Herbert και κυκλοφόρησε το 1965. Κέρδισε τόσο το βραβείο Hugo, όσο και το Nebula, έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, ενώ το ακολούθησαν πολλές συνέχειες, γραμμένες από τον ίδιο τον Herbert, και μετά από τον θάνατό του, από τον γιο του. Για πολύ κόσμο είναι το καλύτερο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που έχει γραφτεί ποτέ, ενώ ο Arthure Clarke είχε δηλώσει ότι το Dune μπορεί να συγκριθεί μόνο με τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.

Χιλιετίες στον μέλλον, η ανθρωπότητα έχει αποικήσει το γαλαξία. Κάποια απροσδιόριστη στιγμή στο παρελθόν παραλίγο να αφανιστεί από τα ίδια της τα δημιουργήματα, και από τότε έχει σταματήσει να παράγει και να χρησιμοποιεί συσκευές με τεχνητή νοημοσύνη. Το σύστημα διακυβέρνησης έχει εξελιχθεί (ή οπισθοδρομήσει) σε ένα φεουδαρχικό μοντέλο, με Οίκους να έχουν στην κατοχή και απόλυτη κυριαρχία τους ολόκληρους πλανήτες, και αυτοί με τη σειρά τους να υποτάσσονται στον Αυτοκράτορα. Ο Herbert έχει καταφέρει να στήσει όλο αυτό το σκηνικό, χωρίς να χρησιμοποιήσει ψευτο-τεχνολογικές επινοήσεις (όπως για παράδειγμα γίνεται κατά κόρον στο star trek), αλλά κρατώντας τα πράγματα όσο πιο απλά γίνεται βοηθά τον αναγνώστη να επικεντρωθεί στην ιστορία, και το ίδιο το βιβλίο δεν παλιώνει όσο περνάει ο χρόνος. Η πολιτική δομή και οι λεπτές ισορροπίες που υπάρχουν ανάμεσα στην αυτοκρατορία και τις δυο κυρίαρχες συντεχνίες των πλοηγών και των Μπένε Τζέσεριτ εξηγούνται κατανοητά και πειστικά κατά τη διάρκεια της αφήγησης, ενώ είναι φανερό πως παντού υπάρχουν δολοπλοκίες και συνωμοσίες.

Dune είναι στα Αγγλικά ο αμμόλοφος που σχηματίζει ο άνεμος στις ερήμους, αλλά και το "παρατσούκλι" του Αρράκις, του πιο σημαντικού πλανήτη σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία. Είναι ένας πλανήτης – έρημος (απ' όπου και το Dune), φιλοξενεί τεράστια σκουλίκια με μήκος μέχρι και εκατοντάδων μέτρων, και είναι ο μοναδικός στον οποίο βρίσκεται το spice, μια φαρμακευτική ουσία που σε μικρές ποσότητες επιμηκύνει τη ζωή, και σε μεγαλύτερες δίνει στους πλοηγούς τις εξελιγμένες ικανότητες που χρειάζονται για να οδηγήσουν τα διαστημόπλοια τους, ελλείψει συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Λόγω των ιδιοτήτων του, το spice είναι το πιο πολύτιμο αγαθό στο σύμπαν.

Η ιστορία ξεκινάει όταν ο αυτοκράτορας, δυσαρεστημένος από την απόδοση τους, παίρνει την κηδεμονία του πλανήτη από τον Οίκο των Χαρκόνεν και την αναθέτει στους προαιώνιους εχθρούς τους, τον Οίκο των Ατρειδών. Παρότι η υπόθεση μοιάζει με παγίδα, οι Ατρείδες δεν έχουν άλλη επιλογή από το να δεχτούν το θέλημα του Αυτοκράτορα και να πάνε στον Dune. Εκεί πράγματι ο Οίκος τους καταστρέφεται σχεδόν ολοκληρωτικά, και το καθήκον για την αναστήλωση του πέφτει στα χέρια του νεαρού Πολ Ατρείδη, ο οποίος όμως φαίνεται πως έχει κάποιο πολύ τρομερό πεπρωμένο, το οποίο προσπαθεί να αποτρέψει.

Ένας φίλος κάποτε χαρακτήρισε υποτιμητικά το Dune σαν “Σαίξπηρ στο διάστημα”. Δεν θα διαφωνήσω, αφού κυρίαρχο μέρος του βιβλίου είναι οι συμμαχίες, οι φιλίες, οι προδοσίες και όλες οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους πρωταγωνιστές, αλλά νομίζω πως αυτό είναι και το πιο δυνατό του σημείο. Η ενηλικίωση του Πολ, οι συμμαχίες που προσπαθεί να κάνει στον αγώνα του, οι ισορροπίες που πρέπει να κρατήσει, και η τρομερή μοίρα που προσπαθεί να αποφύγει. Και όλα αυτά με φόντο έναν αφιλόξενο πλανήτη και ένα πολύπλοκο και επικίνδυνο πολιτικό περιβάλλον στο οποίο δεν μπορείς να γνωρίζεις ποιοι είναι οι φίλοι σου και ποιοι οι εχθροί σου.

Αγαπητέ αναγνώστη, αυτό είναι ένα κλασσικό βιβλίο που νομίζω πως πρέπει να το διαβάσεις, αν δεν το έχεις κάνει ήδη.

10/10